Monday, September 26, 2016

Big data marketinean (I). Oinarriak.

 Big data eta marketina

Informatikan, ohiko datu-baseak kudeatzeko softwarea edo datuak prozesatzeko ohiko aplikazioak erabiliz nekez prozesa daitezkeen datu-multzo erraldoiei esaten zaie big data. Gaur egun uholdeka sortzen dira datuak eta urtean-urtean izugarri hazten da kopuru hori. Marketinaren ikuspegitik, bezeroekiko harremanetako datuak kudeatzeko gai izanez gero, datu horiek altxor baliotsua dira, baina hortxe dago koska: nola atzeman, analizatu, gorde, transmititu, kontsultatu, hain datu multzo handiak?

Dagoeneko enpresa askok erabiltzen dituzte datu horiek, beren bezeroekiko komunikazioak pertsonalizatzeko. Datu horien bidez, bezeroen erosketen historiala ezagutzen dute, webgunean zer bilaketa egin dituzten, zer ikusi duten, zer erosi duten, zer duten gustuko eta zer ez, etab.


Teknika horren aplikazioetako bat bezeroari egokienak zaizkion gomendioak ematea da. Erabiltzaileak enpresarekin izan dituen harremanek portaera molde batzuk erakusten dituzte. Horiek baliatuz, aurreikus daiteke beste zer produktu eta zerbitzu interesatuko zaizkion gehiena. 

Beste aplikazio bat sentimenduen analisia da, hau da, jendeak enpresaz eta bere produktu eta zerbitzuez azaltzen dituen aldeko eta kontrako iritzien azterketa. Idatziz azaldutako iritzien azterketan, hizkuntzaren prozesamendua erabiltzen da.

Noiznahi eta non-nahi aldean eramaten ditugun sakelako telefono aurreratuen erabilera guztiz hedaturik dagoenetik, telefono bidezko publizitatea oso garrantzitsua bihurtu da. Interneteko plataformek telefonoetako sentsoreek igortzen dizkieten datuak jasotzen dituzte, hala nola GPSarenak. Informazio hori erabiliz, erabiltzaileari posizio geografikoaren araberako iragarkiak eta eskaintzak iritsarazten zaizkio.


Enpresa guztiek bezeriaren joerak ezagutu nahi dituzte, merkatuaren bilakaera zein den jakiteko. Big datarako produktu batzuek fenomeno horien ereduak egiten dituzte, enpresei bezeria egokienetan arreta jartzea ahalbidetzen dietenak. Mota horretako aplikazioek ez dituzte bezero jakinen datuak aztertzen, bezeroen multzoarenak baizik.

Datu egituratu gabeen arazoak

Organizazioetan datu asko transakzioetatik datoz eta datu-baseetan gordetzen dira. Horiek datu egituratuak dira baina beste datu asko egituratu gabeak izaten dira: emailak, dokumentuak, argazkiak, sare sozialetako mezuak, blogak, Interneteko bilaketak eta bideoak. Era horretako datu gehienak testuzkoak  izaten dira baina hainbat formatutakoak, hau da PDFak, Power Pointeko aurkezpenak, XML formatukoak, etab. Datu hauek ez dira egokiak ohiko datu-baseen bidez kudeatzeko. Ez da erraza haiek antolatzea, daukaten informazioaren arabera. Txarrena da, gainera, asko datozela denbora jakin batean. Datu horiek eskuratzeak, gordetzeak, garbitzeak, bilatzeak eta prozesatzeak kostu handia dute eta denbora asko eskatzen dute.

Datu egituratu gabeak tratatzeko teknologiak

Datu egituratu gabeak tratatzeko teknologia gehienak kode irekiko oinarri batzuen gainean daude eraikiak, batez ere Hadoop deritzonaren gainean. Datu multzo handiak ingurune informatiko banatu batean prozesatzen laguntzeko diseinatuta dago Hadoop.

Hadoopek informazioa banatuz osaturiko sorta handiak maneia ditzake baina gehienetan Twitter edo Facebooken jendeak sortzen dituen datuak denbora errealean prozesatu beharra izaten da. Datu horiek abiadura handian iristen dira. Horiek denbora errealean maneiatzeko, badira kode irekiko beste bi ingurune: Storm eta Spark
. Bai batak eta bai besteak integra ditzake datuak datu-baseak kudeatzeko edozein sistemarekin. Esan dugun bezala, ordea, datu egituratu gabeak ez dira egokiak datu-base erlazionalen eredura moldatzeko. 


Enpresa asko planteamendu hibrido bat ari dira erabiltzen, datu egituratuak datu-baseetan kudeatzen dituzte eta datu egituratu gabeen multzo handiak SQL motakoak ez diren hodeiko datu-baseetan izaten dituzte. SQL motakoak ez diren datu base horiek antola daitezke datuekin egin nahi denaren arabera. Adibidez, datu multzoen arteko loturak bilatzeko analisian erabili nahi badira  soluziorik onena datu-base grafiko bat izan daiteke, adibidez Neo4j.

Dena den, datu multzo handiei probetxua ateratzeko, urratsez urrats joan behar da: eskuratu, biltegiratu, garbitu eta analizatu. Hori egiteko joera bat urrats bakoitza geruza batean egitea da.

Datu egituratuak eta egituratu gabeak konbinatzeak dituen abantailak


Salmentan diharduen enpresa batek sare sozialetako mezuak, lekuan lekuko eguraldiari buruzko datuak, webguneetan egiten diren klikak, dendetan egiten diren trans
akzioak, bezeroei eta produktuei buruzko datuak jasotzen ditu etengabe. Datu horiek aztertuz jakin daiteke zer produktu saltzen diren elkarrekin eta zein den produkturik egokiena dendan jartzeko, saltoki jakin batean izango den eskaria aurreikusteko edo bezeroei eskaintza pertsonalizatuak egiteko.


 Datu mota desberdinen integrazioa

Big datarako aplikazioa eta tratatu beharreko datu motak edozein direlarik ere, datu mota guztiak integratzea da egokiena. Datuak integratzeak esan nahi du hainbat iturritatik datozen datuak batzea eta horietatik informazio esanguratsua lortzea. Datuak integratzeko prozesuak hainbat urrats ditu. Datuak atzituz hasten da; gero datuak modelizatu eta eraldatu egiten dira. 

Big dataren ezaugarriak



Hiru dira ezaugarri nagusiak: kopurua, abiadura eta aniztasuna. Kontuan izan beharreko beste bi ezaugarri fidagarritasuna eta datuen arteko konexioak dira. Kopuruak terabyten mailakoak izaten dira gutxienez. Gogoan izan 1 TB = 103 GB = 106 MB dela.

Kopuru horiek maneiatzeak hainbat eragozpen ditu. Lehena leku asko behar dela. Gero datuak bilatzeko eta mugitzeko behar diren denbora, sarea, banda-zabalera. Erabaki behar da enpresaren sisteman ala hodeian eduki eta prozesatuko diren datuak. Gogoan izan behar da, gainera, analizatzeko sistemek gai izan behar dutela kopuruak handitu ahala balio izaten jarraitzeko, hau da eskalagarriak izan behar dutela. Bestela errendimendua txartzen joango da eta kostua handitzen.

Datuak gero eta lasterrago sortzen dira. Denbora errealean tratatu behar badira, esate baterako erabiltzaile bat webean egiten ari den bilaketen edo erosketen arabera hari publizitatea igortzeko, gaitasuna behar du sistemak lastertasun horri erantzuteko. Biltegiraturik dauden datu sortak prozesatzeak, aldiz, ez ditu horren eskakizun estuak.

Datuen aniztasuna hainbat eratakoa da. Ahotsezko mezu bat, argazki bat, Facebook-eko mezu bat eta PDF dokumentu bat desberdinak dira egituraz. Email bat, berriz, konplexua izan daiteke, testuaz gain fitxategi atxikiak baldin baditu.

Konplexutasun horren guztiaren ondorioz beste arazo bat ere agertzen da: datuen fidagarritasunarena.


Sunday, September 11, 2016

Korronte zuzena vs korronte alternoa atzo eta gaur (II)

Aurreko artikuluan elektrizitate-banaketaren historiaren hasieran korronte zuzena ala korronte alternoa eztabaida nola joan zen azaldu nuen. Oraingo honetan, berriz, gaur egun kontu hori zertan den agertuko dut.

XIX. mendearen bukaeran elektrizitatea erabiltzeko bi sistemen artean izan ziren tirabiren ondoren, korronte alternoa izan da sistema nagusia askogatik, baina oraintxe bertan erabateko nagusitasun hori zalantzan jartzeko arrazoiak daude.
 

Gaur egun tresna eramangarri guztiek korronte zuzena erabiltzen dute, sistema informatiko handiek energia elektriko asko kontsumitzen dute korronte zuzenean, eta, sorkuntzaren aldetik, berriz, energia berriztagarriak baliatzen dituzten eguzki-plakek, haize-errotek, etab. korronte zuzena sortzen dute. Alabaina korronte zuzena korronte alterno bihurtzen da energia garraiatzeko, eta kontsumo puntuetan arteztu egiten da berriro. Hori horrela izanik, galdera da ea zentzurik ez ote duen korronte zuzeneko sareak instalatzea. 

Bihurketa horietan energiaren %5-%20 bero forman galtzen da. Hori gutako bakoitzak egiaztatzen du, ordenagailu eramangarriaren kargagailuaren kaxa nola berotzen den ikusten dugunean. Hortik kontuak atera zer energia-xahutze izango den Interneteko milioika zerbitzari eta ordengailuetan, eta telekomunikazio-sistemetan. Gainera, horiek guztiek etenik gabeko elikadura-ekipamenduak (UPS deituak) behar dituzte.

Korronte alternoa izan da sistema nagusia, transformadoreen bidez tentsioa aldatu, tentsio altuan urrutira transmititu eta kontsumotik hurbil, berriro ere transformadoreak erabiliz, tentsioa jaitsi ahal izateagatik. Teknologia aurreratu egin da, ordea, eta gaur egun efizientzia handiz egiten dira korronte alternotik korronte zuzenerako eta alderantzizko bihurketak. Horren ondorioz, korronte zuzenean tentsio altuan elektrizitatea transmititzea bideragarria da orain. Bestalde, lekuan-lekuan energia elektrikoa korronte zuzenean sortu, metatu eta erabiltzeko joera dago zenbait sektoretan.


Eraikin eta fabrika gehienak korronte alternoz hornitzen badira ere, korronte zuzeneko sistemak ohikoak ari dira bihurtzen eraikin barruko komunikazioetan, IKT sareetan, eraikinen automatizazioan, suteen aurkako eta segurtasuneko ekipamenduetan, etab. 

Korronte zuzenean kontsumitzen den energiaren banaketa sistema berarekin egiteak baditu abantailak ekipamenduen fabrikatzaileentzat, kontsumitzaileentzat, sistema elektrikoentzat eta ingurumenarentzat, honako arrazoi hauengatik gutxienez:


  • Korronte alternotik zuzenerako, alderantzizko edo alternotik alternorako bihurketa gutxiagok efizientzia handitzen duelako.
  • Osagai gutxiago erabiltzeak sistemaren fidagarritasuna handitzen duelako.
  • Inbertsio txikiagoak egin behar direlako.
  • Korronte alternoko sistemek dituzten sinkronizazio-eskakizunak ez izateak kontrola errazten duelako.
Distantzia handitarako garraioan energia asko xahutzen bada, zergatik ez bultzatu lekuan-lekuko korronte zuzeneko sorkuntza eta mikrosareak?

Saturday, September 10, 2016

Korronte zuzena vs korronte alternoa atzo eta gaur (I)

Artikulu honetan elektrizitate-banaketaren historiaren hasieran korronte zuzena ala korronte alternoa eztabaida nola joan zen azaltzen dut. Hurrengo artikuluan, berriz, gaur egun kontu hori zertan den agertuko dut.

Thomas Alba Edisonek 1882an New Yorkeko Pearl Street-en eraiki zuen zentral elektrikotik Manhattan-eko 59 bezerori energia elektrikoa banatzeko instalazioa jarri zuenean hasi zen elektrizitatearen banketaren historia. Energiaren banaketa 110 V-eko korronte zuzenez egiten zuen.

Edisonen New Yorkeko Pearl Street-eko zentrala
  1880ko hamarkadan hainbat lekutan egin ziren korronte zuzeneko kale-argiztapeneko sistemak. 1880ko hamarkadaren bukaera aldera, ordea, korronte zuzeneko sistemak berriagoa zen korronte alternoko sistemaren lehiari aurre egin behar izan zion. Westinghouse Electric Companyk transformadorea sartu zuen AEBetan eta "sistemen arteko gudua" piztu zen. Elkargo profesionalak sistema bakoitzaren abantaila tekniko eta ekonomikoez eztabaidatzen hasi ziren. Goritasun-lanparen bidezko argitazpenerako korronte zuzena ala korronte alterno monofasikoa erabiltzeari buruzko eztabaidak 1890eko hamarkada arte iraun zuen.

Banaketa kilometro batzuetara eraman behar zenean korronte zuzenak kostu handia zuen, kontsumoko puntuan behar zen tentsioan egin behar zelako banaketa. Korronte alterno monofasikoak transmisio-kostu txikiagoa zuen, transformadoreei esker garraioa tentsio altuan egin zitekeelako. Gudua 1890eko hamarkadan bukatu zen baina irabazlerik eta galtzailerik gabe. Izan ere, biztanle-dentsitate handiko hirietan, banaketa ez zenez zentraletik oso urrun egin behar, korronte zuzenak irabazten zuen, eta biztanleria sakabanatua zuten eskualdeetan, aldiz, korronte alternoak kostu txikiagoak izatearen abantaila zuen. Tarteko egoeretan abantailak eta desabantailak hain garbiak ez zirenez, haietan izan zen lehiarik gogorrena.

Eztabaida ez zen tekniko-ekonomikoa soilik izan. Borrokarik gogorrenak AEBetan izan ziren, eta bi enpresa izan ziren lehiakide nagusiak: Westinghouse eta Edison Electric Light. Edisonen interesek taktika politiko ez oso txukunak agerrarazi zituzten. Bere aldekoak saiatu ziren publikoarengan korronte alternoaren aurkako jarrera eragiten, bizia arriskuan jartzen zuela argudiatuz, eta, politika aldetik, hura legez kanpo uzteko maniobratuz.

1888an Edisonen interesei ederki etorri zitzaien Harold Brown izeneko korronte alternoaren aurkako aktibista baten sona zabaldu zenean. Korronte alternoak New Yorken heriotza batzuk eragin ondoren, Brown oso ezaguna egin zen 1888ko ekainean, lehenbizi prentsan eta gero jendaurreko agerraldietan adierazi zuenean korronte alternoa korronte zuzena baino hilgarriagoa izanik, argiztapen-enpresak dirua aurrezten ari zirela, jendearen segurtasuna aintzakotzat hartu gabe. Jendaurreko esperimentuak egin zituen animaliak korronte alternoz elektrokutatuz, eta gero hariak mugitzen hasi zen legeek  korronte alternoko transmisio-lineetako tentsioa 300 V-tara muga zezaten.
Garai berean beste gertakari bat ere aprobetxatu zuen Brownek: New Yorkeko Estatuak heriotza-zigorrerako urkabea bezain krudela izango ez zen tresna bat erabili nahi zuen. Brownen kanpainak bi gauzak konbinatu zituen korronte alternoari legez mugak ezartzea eta heriotza-zigorra ezartzeko korronte alternoa bultzatzea. Jarraitu zuen zekorrak eta zaldiak elektrokutatzen, Edisonen oniritziarekin, gizakiak baino handiagoak ziren animaliak ere korronte alternoaz hiltzen zirela erakusteko.


Harold Brownen esperimentu bat erakusten duen irudia

Korronte alternoaz lan egiten zuen Westinghouse enpresak kontrako ahaleginak egin arren, Brown moldatu zen Westinghouse sorgailu bat erosi eta New Yorkeko presondegi batean instalatzeko. 1890eko abuztuan, Brown aurrean zela, lehenbizikoz pertsona bat elektrokutatu zuten legearen arabera. Horren ondoren kanpaina bati ekin zion galdera hau eginez: nahi al duzu borreroaren korrontea zure etxean eta kaleetan zehar pasatzea? Nolanhi ere, Edisonek eta Brownek ez zuten lortu nahi zuten legea aurrera ateratzerik, eta eztabaidaren zarata laster isildu zen komunikabideetan.

Korronte alternoaren ajea beste bat izan zen garai hartan: motor praktiko baten falta. Hainbat asmatzaileren (Ferraris, Tesla, Haselwander Bradley eta beste batzuk) ekarpenei esker gainditu zen gabezia hori. 1900erako fabrikatzaile handienek sistema trifasikoaren eta indukzio-motorraren aldeko hautua egina zuten. Enpresa horien artean aitzindaria AEG alemana izan zen, Dolivo-Dobrowolsky ingeniariaren eskutik. 

Hala ere, lehia ez zen horrekin bat-batean guztiz bukatu. Inbertsio handiak eginda zeuden biztanle-dentsitate handiko hirietako korronte zuzeneko instalazioetan. Pixkanaka korronte zuzeneko sistemak desagertzen joan ziren. Bi sistemen konbinazioak ere luzaro iraun dute, hasieran bihurgailu birakariari esker eta gero artezgailu estatikoen bidez. Trenbideetan oraindik ere leku askotan korronte zuzena erabiltzen da (Espainian, Frantzian, Errusian, Ingalaterraren hegoaldean, Herbehereetan). Izan ere, trenak abiadura aldagarrian ibiltzen dira eta1980ko hamarkadaren erdialdea arte korronte zuzeneko motorrekin bakarrik lor zitekeen hori. Gaur egun, elektronikari esker, hainbat linea korronte alternoz dabiltza.
 

Monday, August 22, 2016

iBeacon transmisoreak liburu-dendetan

iBeacon barrualdeetako posizionamendu-sistema bat da. Kanpoaldeetan GPSak duen eginkizunaren antzekoa betetzen du eskala txikian. Kontsumo gutxiko transmisore merkeetan (beaconetan) oinarrituriko sistema bat da, telefono eta tabletei, hurbil daudenean, informazioa igortzeko xedea duena. Apple etxeak garatua da, bere sistema eragileaz funtzionatzen duten tresnentzat, baina Android sistema duten tresnek ere erabil dezakete. Energia apaleko Bluetoothean oinarritzen da. Azken finean, denda baten barruan posizio zehatzak determinatzen dituen sistema bat da. 

Denda baten barruan, sentsoretik gertu dauden trasmisoreek salgaiei buruzko informazioa bidal diezaiekete bezeroei edo salmenta-puntuan ordainketak egiteko modua eskain dezakete, txanpon-zorrorik edo txartelik erabili gabe.

Liburu-dendetan ohikoa izaten da ikusmiran ibiltzea, gustuko zerbait aurkitzeko asmoz, artikulu jakin baten bila ibili gabe. Batzuetan, ordea, liburu jakin baten bila bazabiltza, eta hartaz gogoratzen duzun gauza bakarra tituluaren zati bat besterik ez bada zaila gerta daiteke aurkitzea, batez ere liburu-denda handia baldin bada, baita zer generotako liburua den jakinda ere.

Beaconak lagungarriak gerta litezke horrelakoetan, apal bakoitzean transmisore bat baldin badago eta tituluaren parte ezagun hori telefonoan idazten baduzu. Liburu hori edo antzeko titulua duenen bat apal horretan baldin badago transmisoreak adieraziko dizu, eta proposatzen dizun titulua ez bada zuk nahi zenuena, ez dizu gehiago proposatuko. Hau adibide bat besterik ez da, beste aukera batzuk ere eskaintzen ditu teknologia horrek: bezeroari eskaintzak egitea edo dendariari bezeroek gehiena bilatzen dituzten tituluak edo generoak zein diren informatzea, eleberri batean oinarrituriko film bat baldin badago haren trailerra erakustea eta beste hainbat.

Tuesday, July 12, 2016

Hizkuntzaren balio ekonomikoari buruzko liburu berri bat




Liburuaren egilea, Frieda Steurs andrea, Lovainako Unibertsitateko Anbereseko campuseko Arte Fakultateko irakaslea, Herbehereetako Normalizazio Institutuko terminologiarako arauen batzordearen burua eta TermNeten, nazioarteko terminologia-sarearen, presidentea da.
2016ko udazkenean Nederlanderaren Institutuaren zuzendari berria izango da. Erakunde horrek Nederlanderaren Lexikologia Institutua ordezkatuko du eta bere xedea nederlanderaren corpusak, hiztegiak eta gramatikak sortzea, artxibatzea eta mantentzea da.


Liburuaren azpitituluak "Hizkuntza, arrakasta ekonomikorako turboa!" dio. Liburu honetan Frieda Steursek irakurleari hizkuntza-sektorean zeharreko bidaia bat egiten laguntzen dio. Erakusten du zer hizkuntza-produktu, zerbitzu eta soluzio gara daitezkeen, eta
haiek sortzen dituzten enpresek eta erakundeek nola lor dezaketen balio ekonomiko eta soziala .

Ekonomiak eragina du hizkuntzan baina baita hizkuntzak ekonomian ere. Sarrerako kapituluan egileak dio ekonomia sendo batean komunikazio espezializatu asko izaten dela. Gainera,
ekonomia jakintzan oinarriturikoa  izaten dela gero eta gehiago. Jakintza da edozein enpresak edo organizaziok duen  baliabiderik baliotsuena, baina jakintza garatzea eta zabaltzea ezinezkoa da hizkuntzarik gabe.

Bestetik, bezeroaren hizkuntza erabili gabe, zaila da nazioarteko merkatuetan saltzea. Zenbat eta gehiago globalizatu mundua, orduan eta garrantzi handiagoa hartzen du hizkuntzaren industriak, eta hizkuntzalaritza
aplikatuak orduan eta garrantzi handiagoa izango du halaber.

  
Frieda Steursek arreta jartzen du globalizazioak eta eleaniztasunak nazioarteko enpresak garatzean duten eraginean; esate baterako, Interneten mundu mailan saltzeko. Mundu osoan saldu nahi duenak bere produktuak egokitu beharra dauka, lekuan lekuko merkatuaren eskakizunetara. Adibide askoren bitartez, lokalizazioak dituen onurak erakusten ditu egileak, eta galtzen diren abaguneak ere aipatzen ditu. Gero produktu bat merkaturatzeak izan ohi dituen arazoak aztertzen ditu.

Marketina, hizkuntza eta kulturarteko komunikazioa batera doaz. Adibidez, nola aukeratu behar da marka baten izen on bat? Hizkuntza aldetik eta kultura aldetik dena egokia izatea behar da.
Hizkuntzak dinamikoak dira. Sormen handia dute hitz berriak sortzeko. Beharrezkoa da hori, gizartea eta ekonomia etengabe aldatzen ari direlako. Gizartea konplexuago ere
ari da bihurtzen, eta, horregatixe, terminologia ugaritzen ari da. Gainera, internazionalizazioak terminologia eleaniztunaren premia areagotu egiten du. Frieda Steursek azpimarratu egiten du enpresentzat beren jarduerari dagokion terminologia egokia erabiltzeak duen garrantzia. Ondo eraikitako kontzeptu-sistema termino egokiekin loturik oso mesedegarria da komunikazio-prozesu konplexuetan. Enpresa jakin batentzat ez ezik, terminologia ona izatea garrantzitsua da sektore osoarentzat. Egileak bi arlo jakinetan jartzen du arreta: juridikoan eta medikoan. Nola itzuli behar da informazio juridikoa hizkuntza eta sistema batetik beste batera?

Hurrengo kapituluan hizkuntzen ikaskuntza eleaniztasuna garatzeko bide gisa planteatzen du. Bezeroaren hizkuntza erabiltzen ez duten edo komunikazio eskasa duten enpresek emaitza txarragoak lortzen dituzteGlobalizazioan jarduteko gai diren pertsonak garrantzi handiko baliabidea dira organizazio batentzat. Hizkuntza bat ikastea beti baliagarria da, bai enpresarentzat eta baita enplegatuarentzat ere, bezeroarekin harreman ona izateko eta garapen profesionalerako. 


Gau-eskoletan trebatzeko ohitura galtzen ari da. Nola ikasten da hizkuntza gaur egun? Nola funtzionatzen dute e-learning-ak eta mugikor bidezkoak? Gaur egun, hizkuntza ikasten duenak bere interesekin bat datorren curriculum erakargarri bat eskatzen du.
Hizkuntza-politika ere tratatzen du egileak. Migrazio handiak eta globalizazioa hain indartsuak diren garai honetan, inoiz baino beharrezkoagoa da. Azken-aurreko kapituluan, Frieda Steursek hizkuntza eta politika ditu aztergai. Hizkuntza-politika tresna ahaltsua da. Gobernu batek hizkuntza-politikekin sustatuz edo arautuz eragina izan dezake hizkuntza baten estatusean. Horrek ondorioak ditu gizartean, ekonomian eta hiritar bakoitzarengan. 


Frieda Steursek hizkuntza-industrian bukatzen du bere ibilaldia, kapitulu bat eskainiz hizketa- eta hizkuntza-teknologiari. Zenbateraino daude aurreratuak hizkuntzaren eta hizketaren erabilerak gaur egun ordenagailuan?  Teknologiak erraztu egiten du lana, hizkuntzarekin egiten den lana barne, baina teknologiak hizkuntzaren beharra du halaber. Begiratu besterik ez dago software -aplikaziorik aurreratuenei; ez badaude bezeroaren hizkuntzan ez dute aukerarik merkatuan. Frieda Steursek argi eta garbi esaten du zer abagune galtzen diren horretan, zer istripu gertatzen diren eta zenbat diru xahutzen den kalitateko lana egin ezean. Liburu honek, ordea, ez du ezer salatzen. Jarrera baikorra erakusten du hizkuntza-sektore dinamikoaz. Dena den,
Frieda Steursek uste du jendeak gutxietsi egiten duela hizkuntzak eta komunikazioak gizartean duten  garrantzia, bai lekuan-lekuan, bai nazio mailan eta bai nazioartean, eta hori sektore guztietan gertatzen dela.

Harritu egiten du hizkuntzalaritza aplikatuko ikasketak egiten dituztenek askotan entzun behar izatea alferrik ari direla, gero lanpostu bat izan nahi badute, eta hobe luketela zientziako ikasketak egitea. Izan ere, hizkuntza arloko profesional onen falta handia dago. Itzultzaile, interprete, kulturarteko komunikatzaile onak, teknologian jakitun diren hizkuntzalariak behar dira. 

Sunday, July 10, 2016

Enpleguak 4.0 industrian

XIX. mendean lurrun-makinak eraldatu zuen industriaren produkzioa, XX.mendearen hasieran elektrizitateak, eta 1970eko hamarkadan automatizazioak. Teknologiaren aurrerapen-uhin horiek ez zuten enplegua orotara murriztu. Fabrikazioan lanpostuak gutxitu baziren ere, lanpostu berriak sortu ziren, eta trebetasun berrien eskaria handitu egin zen. Gaur egun enpleguaren beste eraldaketa bat barrundatzen da, fabrikazio-teknologiaren aurrerapenaren laugarren uhina fabrikaziora iritsi ahala. Teknologia industrial digital berri bat indarra hartzen ari da, 4.0 industria deritzona. Zein izango dira bilakaera horren ondorioak? Nolakoak izango dira lanpostu berrien eskakizunak? Zer trebetasun izan beharko dira lanpostu horietan jarduteko? 

4.0 industriak aldaketa nabarmenak eragingo ditu, industriako langileek beren eginkizunak betetzeko moduan, lanpostu batzuk desagertu egingo dira eta lanpostu mota guztiz berriak sortuko dira. Oraindik eztabaidagaia da 4.0 industriak, batez ere robotikak, zenbateraino ordezkatuko duen gizakion lana, baina inor gutxik ukatzen du fabrikatzaileek robotika, eta langileei laguntzeko beste aurrerapen batzuk, gero eta gehiago erabiliko dituztenik. Seguru asko erabateko automatizazioa ezinezkoa izango den arren, teknologiak produktibitatea areagotuko du, hainbat lagungarri fisiko eta digitalen bidez.

Esfortzu fisikoa eskatzen duten lanpostuak eta lan errepikakorrak gutxitu egingo dira, eta erantzun malguak, arazoak konpontzea eta moldaketak egitea eskatzen dutenak, aldiz, ugariagoak izango dira.
Langileek ofizio bati edo prozesu bati dagozkion trebetasunak, hala nola robotekin lan egitekoak edo makinetan erremintak aldatzekoak, informazio-teknologiei dagozkienekin konbinatzeko gai izan beharko dute. Gainera, malguagoak izan beharko dute, eginkizun berrietara moldatzeko eta diziplinarteko gaiak etengabe ikasteko.
Lantegietako eginkizun batzuk, hala nola kargak jasotzea, zehazki posizionatzea eta ikusmenaren bidez kalitatea egiaztatzea, seguru asko robotek egingo dute, haiek, horretarako gizakiak  baino eraginkorragoak izateaz aparte, elkarrekin erraz komunikatzen baitira. Langileek robotak lankide izango dituzte.

Soinean eramateko gailuek, errealitate areagotuak eta beste teknologia batzuek ere aldatu egingo dute fabrikazioko lan-moldea; konplexuagoa eta sofistikatuagoa izango da, baina baita teknologiak gehiago lagundua ere.

Zaila da jakitea 4.0 industriak langile trebe gehiago ala gutxiago beharko dituen baina argi dago eskakizunak bestelakoak izango direna. Gaur-gaurkoz robotak ez dira perfektuak eta ez dira gai gizakiak guztiz ordezkatzeko. Gainera, aurrerapena etengabea den arren, oraindik ez dago argi fabrikazio osoki automatizatua errentagarria denik.


Aurreko industria-iraultzetan enplegua orotara gutxitu ez den bezala, oraingo honetan zer gertatuko den ikusteko dago, besteak beste, digitalizazioak duen izaera esponentziala gauza berria delako. Moore-ren legea betetzen ari da, hau da, errendimendu/kostu erlazioa bikoizten ari da 12-18 hilabetero. Orain arteko fenomenoak linealki aldatu izan dira, beraz iraganeko ereduek ez digute balio, etorkizuna iragartzeko. Gainera digitalizazioa arlo guztietara iristen da; ez fabrikaziora bakarrik.

Etorkizun hurbilean arazo sozial eta politiko larriak izan ditzakegu, kategoria jakin batzuetako langile asko langabezian geratzen badira eta beste kategoria batzuetakoek trebakuntza eskasa baldin badute. Horrelakorik gerta ez dadin. enpresek, gobernuek, hezkuntza-sistemak eta gizarte-laguntzako zerbitzuek besteak beste, laster egokitu beharko dute egoera berrira, elkarlanean jardunez.


Sunday, July 3, 2016

Bosch aitzindari 4.0 Industrian

 Iturria: Bosch Presse

Robert Bosch Gmbh enpresa alemana dagoeneko 4.0 Industrian murgildurik dago. Aurten Hannover-en izan den ferian Boschek erakutsi du fabrika konektatua dagoeneko errealitate bat dela. Makineria, sentsoreak eta softwarea konbinatzen dira helburu horrekin. Horrek abantaila handiak dakartza balio-katean zehar: produktibitate handiagoa, kalitate-kontrola denbora errealean eta energia aurreztea. 

Konpainiak Industria 4.0-ren arloko 100 proiektutik gora gauzatu ditu. Adibide hauek erakusten dute egitasmo horien interesa:

Sentsoreek denbora errealeko informazioa erabiliz logistika hobetzen dute

Garraioan zehar, enbalajean edo produktuan berean txertaturiko sentsoreek kalitaterako esanguratsua den informazioa jasotzen dute, hala nola tenperatura, bibrazioak, argitasun- eta hezetasun-mailak eta Bosch IoT Cloud hodeira bidaltzen dituzte. Han dagoen software batek informazio hori maila onargarriekin erkatzen du eta horietatik kanpo aurkitzen badira alerta bat igortzen die denbora errealean bezeroei, hornitzaileei eta zerbitzuak eskaintzen dituztenei, aseguru-konpainiei, esate baterako. Horrela, kaltea noiz eta non gertatu den berehala jakiten da, erdieroaleen eta laser teknologiaren moduko gai sentikorren garraioaren mesedetan. Adibidez, makinen atalak entregatzea atzeratzen bada, bezeroari garaiz abisatzeak ahalbidetu diezaioke hari erremedioak bilatzea, produkzioa gelditu gabe.

Datuen analisiak lehiakortasuna areagotzen du

Fabrikaziotik jasotzen diren datuek informazio baliagarria ematen dute. Informazio hori egoki erabiliz gero, produkzio-prozesuak optimiza daitezke eta lehiakortasuna hobetu daiteke. Software batek, ekoizpenerako bereziki diseinaturiko algoritmoak erabiliz, bezeroak zehazturiko datuak aztertzen ditu, eta denbora-galtzeak saihesten dituen makinen mantentze prediktiboa egiten laguntzen du, besteak beste.

Sentsoreak, makinetan ez ezik, lantzen diren piezetan ere gero eta gehiago ezartzen dira. Horrela produktu bakoitzak prozesuaren barruan duen egoeraren berri eman dezake.

Fabrika adimendunean dauden elementu guztiak sarean daude, Interneteko teknologien bidez. Makinak, pertsonak eta produktuak sare horretan zehar komunikatzen dira. Lantzen ari den pieza identifikaturik dago, ordenagailuak gordeta dauzka prozesua osatzeko jarraitu beharreko urratsen segida eta osagaiak muntatzeko hurrenkera. Ordenagailuak pieza detektatzen duenean,  hurrena zer pieza muntatu behar den adierazten dio langileari, eta bihurkina automatikoki doitzen du, biraketa-momentu egokiaz torlojuak estutzeko.
Komunikazio digitalari esker, fabrikako lankide guztiek informazio eguneratua jasotzen dute. Uneoro, jakin dezakete zer egoeratan dagoen eskari bakoitza eta automatikoki jaso ditzakete alertak, izakinen eskasiarik gertatzear baldin badago. Nazioarteko produkzio-sareetan, mugez gaindi ere funtzionatzen du horrek. Leku jakin batean gertatzen denak maila globalean izan dezakeen eragina ezagutzen dute plangintzaren arduradunek.

Boschek Blaichach-en, Alemanian, duen lantegian dituen 4.0 Industriaren aplikazioak erakusten ditu bideo honek.