Friday, April 18, 2014

Noam Chomsky analisi estatistikoak hizkuntzalaritzari egiten dion ekarpenaz.

Noam Chomskyk Google bisitatu zuen apirilaren 8an eta han Talks at Google programan elkarrizketa bat egin zioten. Hona zer erantzun zuen gai honetaz: 

Zein da zure ustez hizkuntzaren prozesamendu estatistikoaren arloko ikerketa hizkuntzalaritzari egiten ari zaion ekarpena?


1955 inguruan edo, teoria linguistikoan lanean ari nintzenean, iruditu zitzaidan bide bakarra zela, eman dezagun haur batek hitzak identifikatu ahal izateko testu jarraituan-- badakizu, ez zara ari hitz bakanak entzuten munduan bizi zarenean. Testu jarraitua ari zara entzuten. Iruditzen zitzaidan soinuen edo silaben trantsizio-probabilitateak detektatzea izan zitekeela era bakarra. Hitz baten mugara iristen bazara, hurrengo hitza aurresateko probabilitatea txikiagoa da haren barruan bazaude baino. Ezta? Arrazoi nabariengatik. Bazirudien trantsizio-probabilitate horiek aztertzen bazenituen, hitzak detektatzeko gai izango zinela. Hori izango da seguru asko lehen proposamena literaturan. Gertatzen da ez dela zehatza. Azken pare bat urtean lan benetan zainduak egin dira testuen analisi estatistikoaz. Charles Yang-ek, MITen doktoregoa egin zuen linguistika kognitibo konputazionaleko zientzialariak, orain Penn-en dagoenak, frogatu zuen teknika hori erabiltzen baduzu testu jarraituan, lortzen dituzunak silabak direla eta ez hitzak. Beraz, ez du funtzionatzen. Halaber, printzipio linguistiko bat gehitzen baduzu hitzetara, hobeto hurbiltzen zarela erakutsi zuen. Printzipio linguistikoa da hitz batek-- hobeto esan, benetako hitzek azentua barruan izan ohi dutela-- tonu-azentu altuena barruan izaten dutela. Hortaz, printzipio hori gehitzen baduzu eta gero analisi estatistikoa egiten baduzu, hurbilketa hobea egiten duzu. Ondoren zenbait zientzialari kognitiboren lana dago, erakutsi duena gehitzen baduzu egitura prosodikoa deritzona-- perpaus baten tonu-azentuaren egitura osoa-- hura gora eta behera joaten dela, baina benetan esaldiak ondotxoz hobeto islatuz, begiratzen badiozu tonuaren egiturari. Hori dena gehitzen baduzu eta gero analisi estatistikoa egiten baduzu, oraindik hurbilketa hobea lortzen duzu. Orain hori da kasu gutxitako bat analisi estatistikotik emaitzaren bat lortzen dena. Izan da-- bada sektore bat zientzia kognitibo konputazionalean eta informatikan saiatzen dena erakusten hizkuntza baten ezagutza esanguratsua lor daitekeela testuen analisi estatistikoaren bidez. Oso nekez izango du arrakasta horrek. Ez dira egiten aurkikuntzak zientzietan datu kopuru erraldoiak hartuz, haiek ordenagailu batean sartuz eta haien analisi estatistikoa eginez. Saiatu hori zientzien historian bilatzen. Ez da gertatzen. Hori ez da gauzak ulertzeko bidea. Ikuspegi teorikoa behar da. Jakin behar da zer esperimentu mota egin-- zer datu mota merezi duen aztertzea, zein baztertu behar diren eta abar. Era horretan lan egin dute beti zientziek. Esate baterako, higiduraren legeak estudiatu nahi bazenitu, har zenezake leihotik kanpora gertatzen ari denaren bideoko zinta mordo bat eta horiei analisi estatistikoa aplikatu. Lor zenezake leihotik kanpora hurrena gertatuko denaren aurreikuspen on samarra-- Fisika sailak egin dezakeena baino hobea, baina hori ez da zientzia. Hori datuak erlazionatzeko modu bat da eta again datu berri batzuk aurreikusteko. Baina hori ez da ulertzea. Eta hizkuntzarentzat ere oso nekez funtzionatuko du. Eta uste dut orain arte ikusitakoak erakusten duela guztiz huts egiten duela. Errepasa nitzake adibideak. Baina arretaz aztertu den adibide orok ez du funtzionatzen, Charles Yang-ek eta bere ondorengoek aurkitu zituzten arrazoi askorengatik. Izan behar dituzu-- ulertu behar dituzu sistemak azpian dituen printzipioak. Eta gero printzipio horien ertzen inguruan begiratzen baduzu, aurki ditzakezu batzuetan datu estatistiko erabilgarriak. Uste dut seguru asko hori dela jarraituko den bidea.en

Thursday, March 13, 2014

Hizkuntzaren prozesamendua historia klinikoei aplikatuz bihotzekoa izan dezaketen pazienteak identifika daitezke

Iturria:EHR Intelligence 

IBMk Watson superordenagailua garatzeko arkitekturan oinarrituz, aplikazio-multzo bat prestatu du datuak analizatzeko. Tresna horien gaitasuna probatzeko asmoz, IBMk eta osasun-arlorako softwarea egiten duen Epic Systems enpresak klinika batean erabili dituzte, bihotzekoa izateko arriskua duten pazienteak identifikatzeko, hizkuntzaren prozesamendua aplikatuz, medikuen testu libreko oharrei. 

Bihotz-gutxiegitasun kongestiboa arazo larria da osasungintzan, eta datuen analisi aurreratua erabiliz, gaixotasunaren etorrera-fasean dauden pazienteak identifikatuz gero, interbentzio goiztiar bat egiteko aukera izan liteke. 

Medikuak informazioa jasotzen ari direnean, fitxa klinikoaren oharretan libreki idaztea hobesten dute. Informazio hori egituratu gabea denez, aprobetxatzen zaila gertatzen da. Hortik datuen analisia egitea orain arte lan gaitza izan da, eskuz egin behar zelako.

Alabaina, hizkuntza prozesatzeko algoritmoak aplikatuz ohar horiei, automatikoki erauz daitezke arrisku-faktoreekin zerikusia duten ezaugarriak, hala nola, fitxa klinikoetan sarri izaten ez diren faktore sozialak eta portaerarekin zerikusia dutenak, medikazioa erabiltzeko ereduak, etab.

Teknika hori aplikatuz %85eko zehaztasuna lortu dute bihotzekoa aurreikustekoan, ordu gutxitan 21 milioi fitxa aztertuz. 

Tuesday, March 4, 2014

3D inprimagailuz egindako bihotzeko inplanteak

Iturria: MIT Technology Review

Gutako bakoitzaren bihotza besteen bihotzetatik apur bat desberdina da tamainaz eta formaz. Bihotzeko inplanteak, aldiz, guztiontzat tamaina beretsukoak dira. Oso lagungarriak dira eta bizitza asko salbatzen dituzte, baina mugak dituzte informazioa biltzearen aldetik.

Berrikitan ikertzaileek bihotzeko sentsore berri bat erakutsi dute, ments hori erremediatzeko bidean ekarpen interesgarria egiten duena. Ikertzaileok animalien bihotzen irudiak erabili dituzte, organoaren ereduak sortzeko, 3D inprimagailu bat erabiliz. Gero eredu horiei zirkuitu elektroniko elastiko batzuk ezarri dizkiete. Material elastiko hori aska daiteke eredu inprimatutik eta benetako bihotzaren gainean ezarri, hari ezin hobeki egokituz. 

Ikertzaile-taldeak inoiz baino osagai gehiago integratu ditu gainera gailu horietan: sentsore-matrizeak, oxigenazio-detektoreak, tentsio-galgak, elektrodoak eta termometroak, bihotz jakin baten forma eta tamainara guztiz egokituak. Pazienteentzat horrek esan nahi du monitorizazio eta tratamendu aproposagoa jasoko dutela. 

Oraindik hobetu beharrean dagoen gailu bat desfibriladorea da. Horrek gaizki dabilen bihotzetik informazioa jasotzen du, elektrodo baten edo biren bitartez, shock elektriko bat ezarri behar zaion erabakitzeko, berriro taupada normaletan funtzionatzen has dadin. Puntu batetik edo bitik bakarrik jasotako informazioaz, sistema horietako elektronikak har dezake erabaki okerra, pazienteari alferrik sufriaraziz shock mingarri bat. Hurrengo urratsa izango da hainbat sentsore dituen gailu bat garatzea. Sentsore horiek aldagai batzuk neurtuko dituzte. Esate baterako, azidotasuna neurtzen duen sentsore batek atzeman dezake arteria koronario bat blokeatu den zantzua. 


Monday, March 3, 2014

Erresuma Batuko enpresa sortu berri batek ebookak oparitzeko sistema jarri du

Erresuma Batuko ValoBox enpresak http://www.giftanebook.com/  webgunean ebookak oparitzeko sistema bat jarri du.  ValoBoxek eta Constable & Robinson argitaletxeak elkarlanean garatu dute proiektua. 

Haiek duten liburuetako bat erosten duzun bakoitzean, oparitu diezaiokezu beste norbaiti ere ordaindu gabe. Nahi duzun liburua aukeratzen duzu eta, liburuaren edukiei buruzko orrian eskaintza bereziaren estekan klik eginez, opariak egiteko orrira iristen zara. Han oparia jaso behar duen pertsonaren datuak eta oparia egin beharreko data idatzi behar dituzu. Nahi izanez gero mezu bat ere erants dezakezu. Gero bidaltzeko botoian egin behar duzu klik. 

Oparia jasotzen duen pertsonari email bat iritsiko zaio zure mezuarekin eta bigarren mezu bat liburua irekitzen duenean.

Emailak adieraziko dio opari bat duela. Oparia ikusteko klik egiten duenean nabigatzaileak automatikoki ebooka oparitarako bildua daukan weborria irekiko du. Orri hori hartzaileak une horretan darabilen tresnara (ordenagailua, tableta, telefonoa) egokiturikoa izango da.

Hartzaileak liburua irekitzen duenean kontu bat sortuko da berarentzat automatikoki eta pasahitz bat helduko zaio. Handik aurrera nahi duen guztietan itzuli ahal izango du liburua irakurtzera. 

Wednesday, February 26, 2014

Medikuen oharrak pazienteen fitxa elektronikoetan formatu estandarrean sartzeko softwareak

Medikuek gero eta gehiago fitxa elektronikoak erabiltzen dituzte, baina, oraindik ere pazienteen bisitetan idazten dituzten oharrak, diagnostikoak, medikazioak, alergiak, etab. kudeatzea garrantzitsua izaten jarraitzen du. Kontua da informazio hori guztia historia kliniko elektronikoan formatu estandar batean txertatzea komeni dela.
Eginkizun hori automatikoki betetzen duten softwareak kaleratzen ari dira.
Software horiek medikuen oharrak analizatzen dituzte hizkuntza prozesatzeko tekniken bidez eta historia klinikoetan kargatzeko formatu batean jartzen dituzte. Gainera automatikoki eransten dizkiete diagnostikoen eta tratamenduen kode estandarrak.

Tuesday, February 25, 2014

Erresuma Batuan liburu-denda independenteen kopurua 1.000tik jaitsi da lehenbizikoz


1.000 liburu-denda independente baino gutxiago daude Erresuma Batuan oraintxe bertan; inoiz izan den kopururik txikiena. Krisi-egoera nabarmena da sektorean. Arazoa larria da, liburu-dendak kulturaren eta ekonomiaren euskarri garantzitsuak direlako.Argitalpen-industria osoan izango du eragin kaltegarria egoera honek epe luzera, ez bada erremediatzen. Arrazoi bat baino gehiago dago egoera honetara iristeko: 1) Liburu digitalen etorrera 2) Interneteko liburu-saltoki handien eragina, bereziki Amazonena 3) Hirietako lokalen alokairu garestiak 4) Hirietan aparkatzeko zailtasunak Hala ere,liburu-denda batzuk ondo ari dira mantentzen, negozio-eredua egoera berrira moldatzen ari direlako, ekitaldiak antolatuz, irakurleen harremanak izatera auzoetara hurbilduz, produktuak dibertsifikatuz, etab.

Monday, January 27, 2014

Mike Shatzkin-en iritziz liburu-denden etorkizuna da argitaletxeen etorkizuna ulertzeko gakoa

Iturria:idealog.com

Mike Shatzkin adituak dio liburuak Interneten erosteko gero eta joera handiagoak ezinbesteko eragina izango duela liburu-dendek apaletan liburuei eskainiko dieten lekuan eta honek ezinbesteko eragina izango duela argitaletxeetan.

Bistan da sistemak dagoeneko astindu ederra hartu duela, eta horren ondorioz hainbat liburu-denda itxi direla. Egia da ebooken salmentek ez dutela batzuek uste zuten tamainan paperezko liburuen salmenta ordezkatu. Alabaina, beste gauza garrantzitsu bat izan behar da kontuan: gaur egun Internet bidez egiten dela paperezko liburuen salmenta asko, liburu-denda fisikoen bidez egin ordez. Fenomeno horrek sufriarazi egiten die liburu-dendei, eta hauetako askok, bizirik irauteko beharrak eraginda, beste produtu batzuek ere saltzeari ekin diote, hala nola papertegiko gauzak, jostailuak, etab. Apaletan liburuei eskainitako lekua murrizten ari da.

75.000 edo 100.000 titulu zituen megadenda erakargarria zen bezeroentzat duela 20-40 urte. Orain ez ordea, hainbat milioi titulu dauzkan Interneteko liburu-denda eskura duelako ordenagailua duen edonork. Horren eraginez, arrakasta duten denda txikiak gero eta gutxiago dira eta, beraz, argitaletxeek beren produktuak erakusteko lekuak ere bai. Argitaletxeen etorkizuna eta liburu-denda fisikoena berdintsua izan liteke.